Nisan'da sessizce başlayan geniş çaplı izleme
Reuters'ın 21 Nisan 2026'da yayımladığı habere göre Meta, Meta Superintelligence Labs çalışanlarına gönderdiği bir iç yazıyla, ABD'deki tüm iş bilgisayarlarına Model Capability Initiative (MCI) adlı bir izleme aracı kuracağını duyurdu. Araç, 200'den fazla iş uygulaması ve internet sitesinde fare hareketlerini, tıklamaları, tuş vuruşlarını ve periyodik ekran görüntülerini kaydediyordu. Amaç, Meta'nın geliştirdiği yapay zekâ ajanlarının açılır menüleri kullanma, klavye kısayollarına başvurma gibi insan davranışlarını taklit ederek yazılımlarda otonom biçimde iş görebilmesini sağlamaktı. Meta sözcüsü Andy Stone, 'gündelik görevleri tamamlamaya yardımcı ajanlar inşa ediyorsak, modellerimizin insanların bu araçları gerçekte nasıl kullandığına dair gerçek örneklere ihtiyacı var' açıklamasını yaptı ve toplanan verinin performans değerlendirmelerinde kullanılmayacağını, hassas içeriğin korunacağını belirtti.
Program, Meta'nın 2026 yılı için 135 milyar dolara varan sermaye harcaması taahhüdü ve veri etiketleme şirketi Scale AI'a 14 milyar dolarlık yüzde 49 hisse yatırımıyla aynı döneme denk geldi; şirket eş zamanlı olarak mayıs ayından itibaren küresel işgücünde önemli bir küçülmeye gitti. Avrupa ve İngiltere'deki çalışanlar, GDPR'ın sürekli izleme için açık rıza şartı koşması nedeniyle programın kapsamı dışında bırakıldı.
Çalışan tepkisi ve haziran ayındaki veri sızıntısı
İç tepki hızlı geldi: 1.600'den fazla Meta çalışanı, programın gizlilik ihlali, veri güvenliği, dizüstü bilgisayar pil ömrü ve izlemenin ne zaman aktif olduğu üzerinde kontrol eksikliği gerekçesiyle durdurulmasını isteyen bir iç dilekçe imzaladı. 2 Haziran'da Meta'da politika birimini yöneten Stephane Kasriel, çalışanların veri toplamayı en fazla 30 dakikalığına duraklatabilmesine ve bazı grupların programdan muaf tutulmasına izin veren kısmi bir tavizle yanıt verdi. Reuters, mayıs ayında MCI'ın açıklanandan daha fazla veri topladığını ve bu verinin şifrelenmeden depolandığını haber yaptı.
22 Haziran 2026'da yapılan bir güvenlik incelemesi, tam yapay zekâ istemlerini, transkriptleri, özel konuşmaları ve performansla ilişkili kayıtları içeren MCI verisinin, şirket içinde amaçlanandan çok daha geniş bir kesimin erişebileceği şekilde yaklaşık 45 bin veri tablosuna yayıldığını ortaya çıkardı; olay Meta'nın iç sınıflandırmasında SEV 2 (ikinci en yüksek ciddiyet düzeyi) olarak kayda geçti. Meta, 'inceleme sürerken' programı süresiz olarak durdurduğunu açıkladı ve şu ana kadar verinin uygunsuz biçimde erişildiğine dair bir işaret bulunmadığını belirtti.
Türkiye'deki İK ekipleri için anlamı
Dünyanın en donanımlı teknoloji şirketlerinden birinin bile çalışan izleme programında şifreleme ve erişim kontrolü konusunda ciddi bir hata yapabilmesi, konunun teknik karmaşıklığını gösteriyor. Meta vakası, yapay zekâ eğitimi ya da verimlilik amacıyla çalışan cihazlarına izleme yazılımı kurmadan önce veri minimizasyonu, saklama süresi ve erişim kontrolü politikalarının net biçimde tanımlanması gerektiğini somut biçimde ortaya koyuyor.
Türkiye'de KVKK kapsamında çalışan izleme zaten açık rıza ve amaç sınırlılığı ilkelerine tabi; ancak İK ve BT ekiplerinin herhangi bir yapay zekâ destekli izleme aracını devreye almadan önce, verinin nerede saklanacağı, kimlerin erişebileceği ve olası bir sızıntı senaryosunda hangi adımların atılacağı konusunda yazılı bir protokole sahip olması, Meta örneğinin en somut dersi.
