ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun (BLS) Amerikan Zaman Kullanımı Anketi (ATUS) verilerine dayanan 'Access to and Use of Leave' raporu, 2024-2025 dönemini kapsıyor. Rapora göre ücretli ve maaşlı çalışanların yüzde 71'i işyerinde ücretli izne erişebiliyor; bu oran 2017-18 dönemindeki yüzde 66'ya kıyasla belirgin bir artışa işaret ediyor. Ücretsiz izne erişim yüzde 78 olarak ölçüldü; ücretli veya ücretsiz herhangi bir izne erişimi olan çalışan oranı toplamda yüzde 94'e ulaştı.
Erişim, sektör ve mesleğe göre keskin biçimde ayrışıyor: kamu sektörü çalışanlarının ücretli izin erişimi yüzde 81 iken özel sektörde bu oran yüzde 69'da kaldı. Yönetim ve finansal operasyon rollerinde erişim yüzde 90'a çıkarken, hizmet mesleklerinde yalnızca yüzde 45'te kaldı — aradaki 45 puanlık fark, meslek grubuna göre eşitsizliğin boyutunu gösteriyor.
Kullanım ve engeller
Ortalama bir haftada çalışanların yüzde 21'i bir tür izin kullandı (ortalama 14,4 saat); izin kullananların yüzde 69'u yalnızca ücretli izni tercih etti. Kadınlar erkeklere göre daha sık izin kullandı (yüzde 23'e karşı yüzde 20). Çalışanların yüzde 8'i ortalama bir ayda izne ihtiyaç duyduğu halde alamadığını bildirdi; bunun başlıca nedenleri aşırı iş yükü (yüzde 29), istihdamda olumsuz sonuçlardan korkma (yüzde 14) ve gelir kaybını karşılayamama (yüzde 13) olarak sıralandı.
Türkiye için anlamı
Türkiye'de yasal izin hakları farklı bir çerçeveye tabi olsa da, ABD verisindeki meslek grubuna göre erişim eşitsizliği ve 'izin isteyip alamama' korkusu, saha/hizmet ağırlıklı işverenler için evrensel bir İK analitiği sorusu: yasal hak ile fiili kullanım arasındaki farkın, çalışan bağlılığı ve tükenmişlik göstergelerine nasıl yansıdığının izlenmesi gerekiyor.
